يادداشتى بر اسكندرنامه ( بخش ختا ) شايد بتوان گفت مفصّل‌ترين و پرتنوّع‌ترين قصه‌هاى عاميانهء چند قرن اخير ، اسكندرنامهء نقالى است . البته اسكندرنامه از ديرباز شنونده و خواننده داشته ، و گذشته از روايتهاى منظوم ( فردوسى و نظامى ) يك روايت به نثر كهن از قرن ششم دارد و نيز بخشى از دارابنامهء طرسوسى در واقع اسكندرنامه است . طبق آنچه دكتر حسين اسماعيلى اشاره كرده « قصهء ذو القرنين » نيز روايت ديگرى از اسكندرنامه است كه ايشان در صدد چاپ آن است « 1 » . تأليف اسكندرنامهء نقالى را به « منوچهر خان حكيم » منسوب مىدارند كه دقيقا مشخص نيست چه كسى بوده است . چه بسا اين كلمه صورت تحريف شدهء « منوچهر شصت كله » از نخستين راويان اين داستان بوده باشد . البته شخص اخير تاريخى است و در قرن ششم مىزيسته و در راحة الصدور راوندى ، ص 57 از وى نام برده شده است « 2 » . قديم‌ترين نسخه‌اى كه از تحرير نقالى اسكندرنامه موجود است ، به تاريخ 1106 ه . ق [ ! ؟ ] مىباشد « 3 » و نسخه‌هاى چاپى سنگى و حروفى و خطى كما بيش باهم متفاوت است .

--> ( 1 ) . كتاب ماه ادبيات و فلسفه ، شمارهء 73 . ( 2 ) . لغت‌نامه : كلمهء اسكندرنامه و منوچهر شصت كله ، و نيز ر . ك : اسكندر و ادبيات ايران ، صص 73 - 72 . ( 3 ) . فهرست نسخه‌هاى خطّى فارسى ، ج 5 ، ص 3656 .